วีดีโอ 1.1 โลกของการทำงานในยุคปัจจุบันและอนาคต (ตอน 1)

หน่วยที่ 1 จุดประกายแนวคิดและแรงบันดาลใจสู่การเป็นผู้ประกอบการ

1.1   แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงด้านอาชีพ และโอกาสของธุรกิจในยุคปัจจุบัน

1.1.1 โลกของการทำงานในยุคปัจจุบันและอนาคต

การเป็นผู้ประกอบการ เป็นกระบวนการในการออกแบบธุรกิจ เปิดตัวสินค้าหรือบริการของธุรกิจสู่สาธารณะ และการประกอบธุรกิจใหม่ ซึ่งมักจะเริ่มต้นด้วยการเป็นธุรกิจขนาดเล็ก หรือธุรกิจครอบครัวโดยมีสมาชิกในครอบครัวมาช่วยกันทำงานและสร้างกำไร รวมทั้งธุรกิจสตาร์ทอัพที่เริ่มจากผู้ก่อตั้งประมาณ 3 - 4 คน ช่วยกันสร้างผลิตภัณฑ์หรือบริการที่เติบโตอย่างก้าวกระโดด เช่น Wongnai ซึ่งเป็นแอพพลิเคชันที่ได้รับการยอมรับว่าเป็นแอพค้นหาร้านอาหารอันดับ 1 ของเมืองไทย ที่มีข้อมูลมากที่สุด หรือแม้กระทั่งธุรกิจที่เริ่มและดำเนินการเองคนเดียวก็ถือเป็นผู้ประกอบการเช่นกัน

ความเป็นผู้ประกอบการ หมายถึง "ความสามารถและความต้องการอย่างแรงกล้าในการพัฒนา ลงทุน และการจัดการธุรกิจ โดยจะเป็นผู้ออกไอเดียใหม่ๆ และกระบวนการทางธุรกิจใหม่ ยอมรับความเสี่ยงเพื่อการสร้างธุรกิจจากไอเดีย ใช้ทรัพยากร เงินทุน และเวลาไปกับการลงทุนที่ไม่แน่นอน เพื่อให้ได้กำไรสูงสุด หรือ Maximize profit" โดยเรียกคนกลุ่มนี้ที่สร้างธุรกิจของตัวเองว่า ผู้ประกอบการ 

กล่าวโดยสรุป ผู้ประกอบการ หมายถึง เจ้าของกิจการหรือ ผู้ที่คิดริเริ่มจัดตั้งธุรกิจขึ้นมาเป็นของตนเอง             มีการวางแผนการดำเนินงาน และดำเนินธุรกิจทุกด้านด้วยตนเอง โดยมองเห็นโอกาสทางธุรกิจและยอมรับความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา เพื่อมุ่งหวังผลกำไรที่เกิดจากผลการดำเนินงานของธุรกิจตนเอง

ดังนั้นผู้ดำเนินการผลิตสินค้าและบริการ จึงเรียกตนเองว่าเป็นผู้ประกอบการ ด้วยเช่นกัน เพราะได้เป็นผู้ทำหน้าที่ตัดสินใจเกี่ยวกับปัญหาพื้นฐานทางเศรษฐกิจว่าจะผลิตอะไรและผลิตเพื่อใคร โดยจะรวบรวมปัจจัยการผลิตต่าง ๆ ซึ่งโดยทั่ว ๆ ไปแล้วนั้นปัจจัยที่ถูกนำมาผลิตเป็นสินค้าและบริการ  ได้แก่ 1. ที่ดินและทรัพยากรธรรมชาติอื่น ๆ ที่เกิดขึ้น เองตามธรรมชาติ เช่น แร่ธาตุ ป่าไม้ น้ำ  2. แรงงานทรัพยากรมนุษย์ ได้แก่ ความรู้ ความคิด ในการผลิตสินค้าและบริการ และ 3. ทุน ได้แก่ เครื่องจักร โรงงาน เครื่องมือต่าง ๆ ที่มนุษย์สร้างขึ้นเพื่อใช้ร่วมกับปัจจัยการผลิตอื่น ๆ

เพื่อให้การประกอบการให้ถึงความสำเร็จตามเป้าประสงค์ที่ดีนั้น ผู้ประกอบการควรจะต้องมีคุณลักษณะพื้นฐาน ดังนี้ 

1. มีความรู้กว้าง รู้ลึก รู้ไกล รู้สภาพแวดล้อมภายนอก ทั้งมิติเศรษฐกิจ สังคม การเมือง ที่เข้ามากระทบต่อการประกอบการ

2. มีการใช้นวัตกรรม นำเอาแนวความคิดใหม่หรือการนำประโยชน์จากเทคโนโลยีที่มีอยู่มาปรับใช้ในรูปแบบใหม่  

3. มีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ เป็นการคิดประดิษฐ์ค้นสิ่งใหม่ๆ ทั้งในรูปแบบของสินค้าและบริการ

4. เน้นการพัฒนาทักษะความเชี่ยวชาญให้ได้รับการยอมรับว่าเป็นมืออาชีพในด้านนั้น ๆ

5. มีศักยภาพเชิงพาณิชย์ ด้วยการเพิ่มขีดความสามารถและยกระดับการประกอบการเพื่อมุ่งสร้างตลาดภายในประเทศและตลาดต่างประเทศ

แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงด้านอาชีพ และโอกาสของธุรกิจในยุคปัจจุบัน  จากรายงานของ World Economic Forum มีการคาดการณ์ว่า 85 ล้านตำแหน่งงาน ทั่วโลกจะหายไปเพราะระบบอัตโนมัติ แต่ในขณะเดียวกันก็จะมีอาชีพใหม่เกิดขึ้นมากถึง 97 ล้านตำแหน่ง  ซึ่งส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยี นวัตกรรม และการเป็นผู้ประกอบการ"

ในโลกปัจจุบัน "ผู้ประกอบการ" มีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจ สังคม และการพัฒนานวัตกรรมของโลกอย่างมาก โดยสามารถสรุปได้ดังนี้

ความสำคัญประการแรกคือ ผู้ประกอบการเป็นแรงขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศ เพราะเมื่อมีธุรกิจใหม่เกิดขึ้น ธุรกิจเหล่านั้นจะสร้างงาน และกระตุ้นการใช้จ่ายในระบบเศรษฐกิจ ตัวอย่างเช่น ในประเทศไทย ธุรกิจ SMEs หรือ ที่เรียกกันว่า ธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม คิดเป็น 99% ของธุรกิจทั้งหมดในประเทศ และมีส่วนในการจ้างงานมากกว่า 70% ของแรงงานทั้งหมด  หากไม่มีผู้ประกอบการ ไม่มีธุรกิจใหม่เกิดขึ้น เศรษฐกิจของประเทศจะชะลอตัว เกิดปัญหาเรื่องการจ้างงาน เพราะการพึ่งพาการลงทุนจากบริษัทขนาดใหญ่เพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอต่อการจ้างงานของแรงงานทั้งระบบ

นอกจากนี้ผู้ประกอบการยังมีส่วนช่วยสร้างนวัตกรรมและเทคโนโลยีใหม่ ๆ ให้เกิดขึ้น  สังเกตได้ว่า             ทุกวันนี้เราสามารถสั่งอาหารผ่านแอปพลิเคชัน จ่ายเงินผ่านมือถือ หรือเรียนออนไลน์จากที่ไหนก็ได้   เพราะมีผู้ประกอบการที่กล้าคิด กล้าลงมือทำและสร้างสิ่งใหม่ๆ ตัวอย่างเช่น Mark Zuckerberg ที่ก่อตั้ง Facebook ทำให้การสื่อสารเปลี่ยนแปลงไปอย่างสิ้นเชิง  หรือ Elon Musk เจ้าของบริษัท Tesla และ SpaceX ที่เปลี่ยนโฉมวงการรถยนต์ไฟฟ้าและอุตสาหกรรมอวกาศ และไม่ใช่ระดับโลกเท่านั้น ในประเทศไทยก็มีตัวอย่างของ Startups ที่ประสบความสำเร็จ เช่น LINE MAN และ Wongnai ที่พัฒนาแพลตฟอร์มส่งอาหารร่วมกัน จนทำให้มีจำนวนผู้ใช้งานกว่า 10 ล้านรายต่อเดือน และมีฐานข้อมูลร้านอาหารที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทยกว่า 900,000 แห่ง ซึ่งแอพพลิเคชัน "LINE MAN Wongnai" มีเป้าหมายมุ่งสู่การเป็น E-commerce platform for services ที่แข็งแกร่งที่สุดในไทย  หรืออีกตัวอย่างหนึ่งของผู้ประกอบการที่ปฏิวัติวงการโลจิสติกส์ไทย คือ Flash Express จนประสบความสำเร็จและเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการส่งสินค้าของคนไทย

เพราะฉะนั้นหากเราต้องการสร้างนวัตกรรม หรืออยากลงมือทำในสิ่งที่เป็นไอเดียอะไรใหม่ ๆ ดังนั้น การเป็นผู้ประกอบการเป็นโอกาสที่สามารถทำไอเดียให้เกิดขึ้นได้จริง ความสำคัญของผู้ประกอบการ จึงไม่ใช่เพียงแค่การขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศ และ การสร้างนวัตกรรมเทคโนโลยีใหม่ๆ เท่านั้น  ผู้ประกอบการยังช่วยแก้ปัญหาสังคมและยกระดับคุณภาพชีวิตอีกด้วย  ขยายความได้ว่า ผู้ประกอบการยังสามารถเป็น "ผู้นำการเปลี่ยนแปลง" หรือผู้ที่ทำให้สังคมดีขึ้นได้ ด้วยการประกอบการธุรกิจที่เน้น Social Enterprise หรือ ธุรกิจเพื่อสังคม เช่น ธุรกิจบริการและจำหน่ายอาหาร ภายใต้แบรนด์ “โอ้กะจู๋” ซึ่งจำหน่ายอาหารและเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพประเภทต่าง ๆ ปัจจุบันสินค้าผักผลไม้สดออร์แกนิคที่มาจากเกษตรกรที่ทำการเกษตรแบบอินทรีย์ และนำมาจำหน่ายภายในร้านโอ้กะจู๋สาขาต่าง ๆ เกษตรกรจะได้รับตราสัญลักษณ์ สำหรับผักผลไม้สด เพื่อเป็นการสนับสนุนเกษตรกรให้ทำการเกษตรอินทรีย์ และเป็นธุรกิจและผลิตภัณฑ์เพื่อสร้างรายได้และอาชีพให้แก่ชุมชนอีกด้วย

ความสำคัญของผู้ประกอบการลำดับต่อไปคือ การเป็นผู้ประกอบการช่วยให้มีอิสรภาพทางการเงินและการใช้ชีวิต  ซึ่งหนึ่งในเหตุผลที่หลายคนอยากเป็นผู้ประกอบการก็คือ "อิสรภาพ" ในการกำหนดเป้าหมายของตัวเอง สามารถบริหารเวลาด้วยตนเอง และที่สำคัญคือการสร้างรายได้ "แบบไร้ขีดจำกัด" ต่างจากงานประจำที่อาจมีเพดานเงินเดือน แต่ธุรกิจหรือการประกอบการสามารถเติบโตได้อย่างไม่มีข้อจำกัด ยกตัวอย่างเช่น การทำธุรกิจออนไลน์ที่เริ่มจากศูนย์ จากแม่ค้าออนไลน์กลายเป็นเจ้าของแบรนด์ จาก Youtuber กลายเป็น Influencer ที่มีแบรนด์ตัวเอง เพราะฉะนั้น หากเราอยากสร้างอนาคตของตัวเอง การเป็นผู้ประกอบการจึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่น่าสนใจ

จากที่ได้กล่าวมาข้างต้น สามารถสรุปแนวโน้มของอาชีพที่กำลังเป็นที่ต้องการของตลาดในขณะนี้ มี 3 กลุ่ม คือ 1.กลุ่มธุรกิจเทคโนโลยี ได้แก่ นักพัฒนาเว็บไซต์และแอปพลิเคชัน พัฒนาแพลตฟอร์มขายของออนไลน์ และ ผู้เชี่ยวชาญด้าน AI และ Big Data สร้างระบบวิเคราะห์ข้อมูลให้ธุรกิจ กลุ่มที่ 2. กลุ่มธุรกิจออนไลน์และดิจิทัล ได้แก่ Digital Marketer รับทำโฆษณาออนไลน์ Content Creator และ Influencer ที่สร้างรายได้จาก YouTube, TikTok และกลุ่มที่ 3. กลุ่มธุรกิจเพื่อความยั่งยืนและเศรษฐกิจสีเขียวได้แก่ ธุรกิจเกี่ยวกับ Zero Waste ผลิตภัณฑ์รักษ์โลก สินค้าและบริการเพื่อชุมชน รวมทั้งสินค้าและการแปรรูปจากเกษตรอินทรีย์และอาหารเพื่อสุขภาพ 

ผู้ประกอบการมีความสำคัญต่อระบบเศรษฐกิจเป็นอย่างมาก เพราะจะช่วยขับเคลื่อนเศรษฐกิจและสร้างงานให้กับสังคม ช่วยให้เกิดนวัตกรรมและเทคโนโลยีใหม่ ๆ ที่สามารถช่วยแก้ปัญหาสังคมและทำให้โลกดีขึ้น ทำให้มีอิสรภาพทางการเงินและการใช้ชีวิต และช่วยให้เราสร้างอนาคตของตัวเองได้